Wkrótce nowe zwolnienie od pracy: z powodu działania siły wyższej

Nowelizacja Kodeksu pracy zaplanowana na rok 2022 zakłada wprowadzenie nowego uprawnienia do dodatkowego zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej. Ma ono wynosić – w skali roku – 2 dni lub 16 godzin i być odpłatne w 50%.

 

Nowa regulacja ma zostać zawarta w dodawanym art. 1481 Kodeksu pracy, jako wdrożenie art. 7 dyrektywy 2019/1158. To zgodnie z nią kraje członkowskie powinny do 1 sierpnia 2022 roku wprowadzić niezbędne środki w celu zapewnienia każdemu pracownikowi prawo do czasu wolnego od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. Już wiadomo, że tego terminu nie uda się dochować. Najnowsze deklaracje płynące z resortu rodziny wskazują na termin bliższy jesieni br., a nawet na styczeń 2023 roku.

 

Nowe zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin z powodu działania siły wyższej

Omawiane zwolnienie – jak wspomnieliśmy powyżej – będzie przysługiwało pracownikom w celu załatwienia pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, o ile natychmiastowa obecność pracownika okaże się niezbędna. Oto kluczowe założenia związane z projektowanym uprawnieniem:

  • w okresie korzystania z tego zwolnienia pracownik zachowa prawo do połowy wynagrodzenia obliczanego jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego;
  • pracownik będzie decydował w pierwszym złożonym wniosku w danym roku kalendarzowym o sposobie wykorzystania zwolnienia w danym okresie – albo w rozliczeniu godzinowym, albo dziennym;
  • pracodawca będzie obowiązany udzielić zwolnienia na wniosek pracownika zgłoszony (w każdej dostępnej formie) najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia, w terminie wskazanym przez pracownika;
  • w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, którzy zdecydują się na korzystanie ze zwolnienia od pracy w wymiarze godzinowym, wysokość zwolnienia będzie ustalana proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (niepełna godzina będzie zaokrąglana w górę do pełnej godziny);
  • 16 godzin zwolnienia będzie przysługiwało również pracownikom, których dobowy wymiar czasu pracy jest niższy niż 8 godzin (np. służby medyczne, osoby posiadające orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności); będzie to rozwiązanie analogiczne jak w art. 1542 § 3 Kodeksu pracy, dotyczącym zasad udzielania urlopu wypoczynkowego;
  • wobec pracowników korzystających ze zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej zastosowanie będzie miał przepis art. 1864 Kodeksu pracy dotyczący obowiązku dopuszczenia pracownika do pracy po urlopach związanych z urodzeniem dziecka.

 

 Jak czytamy w uzasadnieniu projektu nowelizacji, rozumienie „siły wyższej” jest wyjaśniane w orzecznictwie. „Zgodnie z nim za siłę wyższą uznaje się zdarzenie, które jest zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i któremu nie można było zapobiec. Dyrektywa 2019/1158 nie definiuje ani nie doprecyzowuje tego pojęcia. Na gruncie prawa unijnego będzie ono weryfikowane w praktyce orzeczniczej.”

 

Siła wyższa już dziś może usprawiedliwić nieobecność w pracy

Ustawodawca przypomina, że choć w prawie pracy nie funkcjonuje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej, to nie ma przeszkód prawnych, aby pracodawca usprawiedliwił pracownikowi nieobecność w pracy spowodowaną działaniem siły wyższej oraz uznał ją za płatną – lub nie – zależnie od własnego uznania (owo zwolnienie od pracy może zostać udzielone także na część dnia pracy).

 

Powyższa możliwość wynika z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1632). Jak czytamy w uzasadnieniu do procedowanej nowelizacji Kp, zgodnie z tymi przepisami „przyczynami usprawiedliwiającymi nieobecność pracownika w pracy są zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, które uniemożliwiają stawienie się pracownika do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy wskazane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy”.

 

 „Niezależnie od powyższego na wniosek pracownika może być udzielone zwolnienie od pracy w celu załatwienia spraw osobistych. Pracownik musi wówczas odpracować takie zwolnienie od pracy, a czas odpracowania nie jest pracą w godzinach nadliczbowych – zgodnie z art. 151 § 21 Kodeksu pracy (wyjątek stanowią pracownicy niepełnosprawni, którzy mają sztywno ustaloną dobową normę czasu pracy)” – przypominają autorzy uzasadnienia do projektowanych regulacji.

 

Potrzebujesz wsparcia w zakresie rozliczeń kadrowo-płacowych? Sprawdź >> outsourcing kadrowo-płacowy Grant Thornton <<

 

autorzy: Katarzyna Zadykowicz, Honorata Zakrzewska-Krzyś

 


Chcesz wiedzieć wszystko o zmianach w Kodeksie pracy zaplanowanych na bieżący rok? Większość z nich powinna wejść w życie od 1 sierpnia 2022 (te wynikające z dyrektywy o przejrzystych i przewidywalnych warunkach pracy w Unii Europejskiej – nr 2019/1152) lub 2 sierpnia 2022 (te wynikające z dyrektywy work-life balance – nr 2019/1158). Zważywszy jednak na bieżący postęp prac, terminy te nie zostaną dochowane. Dodatkowo ustawodawca na rok 2022 zaplanował także nowelizację Kodeksu pracy w zakresie pracy zdalnej oraz kontroli trzeźwości pracowników. Zapoznaj się z naszym cyklem publikacji na temat zmian w Kodeksie pracy 2022. W jego ramach ukażą/ukazały się:

 

  1. Umowa o pracę na okres próbny – ważne zmiany od 1 sierpnia!
  2. Od 1 sierpnia pracodawcy powinni uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony?
  3. Ochrona przed niekorzystnym traktowaniem w zatrudnieniu w związku z korzystaniem z uprawnień pracowniczych
  4. Niebawem zmiany w zakazie konkurencji! Czy od 1 sierpnia pracownicy zyskają prawo do równoległego zatrudnienia?
  5. Dodatkowe obowiązki informacyjne pracodawców – wkrótce więcej w umowach o warunkach zatrudnienia
  6. Nowe prawo pracowników: będą mogli wnioskować o bezpieczniejsze warunki pracy
  7. Przerwy w pracy po zmianach w Kodeksie pracy z 2022 roku
  8. Wkrótce nowe zwolnienie od pracy: z powodu działania siły wyższej
  9. Od sierpnia 2022 szersze uprawnienia rodziców dzieci do lat 8?
  10. Zmiany w urlopach i zasiłkach związanych z rodzicielstwem – nowelizacja Kodeksu pracy 2022
  11. Szersza ochrona przed zwolnieniem dla pracowników korzystających z urlopów związanych z rodzicielstwem – nowelizacja Kodeksu pracy 2022!
  12. Mniej czasu na wykorzystanie urlopu ojcowskiego po nowelizacji Kodeksu pracy 2022
  13. Urlop opiekuńczy wg nowych zasad po nowelizacji Kodeksu pracy 2022
  14. Zmiany w katalogu wykroczeń przeciw prawom pracownika wskutek nowelizacji Kodeksu pracy 2022
  15. Kontrola trzeźwości pracowników – planowane zmiany w Kodeksie pracy
  16. Praca zdalna – planowane zmiany w Kodeksie pracy

 

mm

Specjalista ds. kadr w Departamencie Outsourcingu. Od 2018 r. związana z Grant Thornton. Absolwentka Uniwersytetu w Białymstoku oraz studiów podyplomowych z zakresu kadr i płac. Ukończyła kurs specjalisty do spraw kadr i płac oraz kurs I i II stopnia z zakresu księgowości w Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce. Świadczy usługi kadrowe dla dużego przedsiębiorstwa.

Zobacz także